"Loop vandaag maar even met Mark mee." Grote kans dat die zin deze week op heel wat Nederlandse werkvloeren valt. Het team zit al maanden krap, de nieuwe collega is eindelijk binnen en niemand heeft tijd. Dus loopt de nieuwe collega mee. Vandaag, morgen en de rest van de maand.
Dat is de ironie van werkdruk. Je neemt iemand aan, omdat het te druk is. En juist omdat het te druk is, krijgt die persoon geen goede start. De extra handen komen binnen, maar niemand heeft tijd om ze iets in handen te geven. Dat roept een vraag op die in dit blog centraal staat:
Waarom sneuvelt onboarding in drukke periodes vaak als eerste,
terwijl een goede start dan juist het hardst nodig is?
Dit is de eerste van twee blogs over onboarding en werkdruk. In dit deel breng ik het probleem in kaart. In deel 2 lees je hoe je de kwaliteit van je onboarding ook onder tijdsdruk overeind houdt.
Je werft op het drukste moment
Bij het opzetten van een onboarding wordt zelden rekening gehouden met drukke tijden. Er ligt een mooi programma, er is een buddy aangewezen en de leidinggevende plant elke week een gesprek. Maar wat gebeurt er als de buddy zelf overloopt of de leidinggevende geen tijd heeft? Dat staat meestal nergens beschreven. En vacatures ontstaan juist zelden in rustige tijden.
De arbeidsmarkt is nog altijd krap. Volgens het UWV gold dat in het eerste kwartaal van 2026 voor 94 procent van de beroepsgroepen. Werkgevers die last hebben van die krapte noemen een stijgende werkdruk als een van de belangrijkste gevolgen.
Daar komt iets bij. Ruim de helft van de werkgevers neemt door de krapte vaker mensen aan die nog opgeleid moeten worden. Nieuwe collega's hebben dus steeds vaker méér begeleiding nodig, terwijl de mensen om hen heen steeds minder tijd hebben. De behoefte aan een goede onboarding groeit. De ruimte ervoor krimpt.
Meelopen is geen inwerken
Meelopen is op zich een prima manier om te leren. Je ziet hoe het echt gaat. Het probleem ontstaat wanneer meelopen het héle plan is. Wie meeloopt met een collega die zelf op volle snelheid draait, ziet vooral wát er gebeurt. Het waarom blijft liggen. Er is geen tijd om uit te leggen en geen ruimte om zelf iets te proberen. Wat iemand leert, hangt bovendien af van met wie hij toevallig meeloopt. Over de risico's daarvan schreef ik eerder in mijn blog over inconsistente onboarding.
Onder tijdsdruk verdwijnen vaak steeds dezelfde onderdelen als eerste:
- De uitleg van het waarom achter werkafspraken en procedures.
- Het vaste moment om samen terug te kijken op de eerste weken.
- De kennismaking met collega's buiten het eigen team.
- De ruimte om te oefenen voordat het echt telt.
Waarom de nieuwe collega niets zegt
In Nederland verwachten we al snel dat iemand zelf aan de bel trekt. In een druk team werkt dat anders. Een nieuwe collega ziet heus dat iedereen het druk heeft. En besluit dan zelf dat zijn vraag wel even kan wachten.
Soms wordt hij daarin bevestigd. Hij stelt een vraag en krijgt een half antwoord, of een "straks even". Onderzoek uit het Journal of Business and Psychology (2024) laat zien dat dit meer doet dan je denkt. Medewerkers die om steun vroegen en die niet kregen, raakten sneller emotioneel uitgeput en voelden zich minder bekwaam. Wat dit met iemands mentale gezondheid doet, beschreef ik al in deel 1 over onboarding en mentale gezondheid. Hier gaat het om iets praktisch: elke vraag die niet wordt gesteld, is kennis die niet wordt overgedragen.
Ook de ‘inwerker’ betaalt een prijs
Er is nog iemand die vaak wordt vergeten: de collega die het inwerken op zich neemt. Dat komt meestal bovenop het eigen werk. Er gaan geen taken van het bord en in de planning staat het nergens. Uitleg gebeurt dan tussen twee klussen door. Vragen voelen als een onderbreking. En de collega die het beste kan uitleggen, is vaak ook de collega die het drukst is. In mijn blog over de buddy als verbinder schreef ik hoe waardevol zo'n eerste aanspreekpunt is. Maar onder werkdruk wordt die rol al snel een extra last.
In de zorg is dit bijvoorbeeld goed zichtbaar. Uit onderzoek van Ictivity blijkt dat een kwart van de care-zorgmedewerkers op de eerste werkdag in het diepe wordt gegooid. Tijdsdruk is daarbij een van de grootste obstakels. Toen we Doorless ontwikkelden, hoorden we dit patroon steeds weer. De goede bedoeling is er wel. De tijd niet.
De rekensom die niet klopt
De onboarding overslaan voelt als tijdwinst. Maar die rekensom klopt niet. Volgens Crowe Nederland, een accountants- en adviesorganisatie,
duurt het zonder gestructureerde onboarding gemiddeld 8,5 maand voordat een nieuwe medewerker volledig productief is. Met een goede structuur gaat dat bijna twee keer zo snel. Tijd die je in de eerste weken investeert, verdien je in de maanden daarna dus ruim terug.
Sla je die investering over, dan komt het extra werk ergens terecht: bij het team. Onderzoek van het CBS laat zien dat werknemers met een hoge werkdruk vaker van baan wisselen. Van hen stapte 16,2 procent binnen een jaar over naar een andere werkgever. Zo ontstaat een cirkel die zichzelf in stand houdt. Een gehaaste start zorgt voor een nieuwe collega die langzamer op stoom komt. Het team blijft langer overbelast. Er vertrekt iemand. En de volgende nieuwe collega? Die loopt ook maar even mee.
Verder kijken dan 'even meelopen'
Niemand kiest hier bewust voor. Leidinggevenden en collega's doen onder druk wat ze kunnen. Het probleem zit niet bij de mensen, maar in hoe we de onboarding inrichten. We houden daarbij zelden rekening met drukte, terwijl we juist in drukke tijden werven.
In mijn volgende blog laat ik zien hoe je dat doorbreekt. Met praktische strategieën om ook onder tijdsdruk een goede start te bieden, en met de rol die structuur en technologie daarbij kunnen spelen.
P.S. Wil je alvast een stevige basis leggen voor je onboarding? Download ons gratis handboek: "Doorless onboarding: Een praktisch handboek voor HR-managers", de gids voor elke HR-professional die onboarding structureel goed wil aanpakken.